اين نوع از تكامل از جنبهء احتمالى و غير يقينى بودن مسائل علوم طبيعى ناشى مىشود . 6 . چرا علوم تجربى يقينى نيست ؟ علت يقينى نبودن علومى كه صرفاً مستند به تجربه هستند اين است كه فرضياتى كه در علوم ساخته مىشود دليل و گواهى غير از انطباق با عمل و نتيجهء عملى دادن ندارد و نتيجهء عملى دادن دليل بر صحت يك فرضيه و مطابقت آن با واقع نمىشود زيرا ممكن است يك فرضيه صد در صد غلط باشد ولى در عين حال بتوان از آن عملًا نتيجه گرفت چنان كه هيئت بطلميوس كه زمين را مركز عالم و افلاك و خورشيد و همهء ستارگان را متحرك به دور زمين مىدانست غلط بود ولى در عين حال از همين فرضيهء غلط دربارهء خسوف و كسوف و غيره نتيجهء عملى مىگرفتند . طب قديم كه بر اساس طبايع چهار گانه ( حرارت ، برودت ، رطوبت ، يبوست ) قضاوت مىكرد غلط بود ولى در عين حال عملًا صدها هزار مريض را معالجه كرده است . ممكن است اين پرسش براى بعضى پيش آيد كه چگونه ممكن است يك غلط و موهوم نتيجهء صحيح و موجود بدهد ؟ پاسخ اين سؤال اين است كه گاهى دو چيز يا بيشتر يك خاصيت دارند و به يك نحو نتيجه مىدهند . حالا اگر در موردى يكى از آن دو چيز وجود داشت و ما آن ديگرى را كه موجود نيست فرض كرديم و روى او حساب كرديم قهراً چون حساب هر دو به يك نتيجه مىرسد عملًا از حساب خود نتيجه مىگيريم . مثلًا چه خورشيد به دور زمين بچرخد و چه زمين به دور خورشيد ، لازمه‌اش اين است كه در فلان روز معين ماه بين ايندو حائل شود و كسوف محقق گردد . ما چه آنكه روى حركت خورشيد حساب كنيم و چه روى حركت زمين بالاخره نتيجهء حساب ما اين است كه در فلان روز معيّن و در ساعت و دقيقهء معيّن كسوف محقق شود . براى غير يقينى بودن علوم تجربى دليل ديگرى هم مىتوان آورد و آن اينكه علوم تجربى بالاخره منتهى به محسوسات مىباشند و حس هم خطا مىكند . فليسين شاله در متدولوژى در باب قطعيت علوم فيزيكى و شيميايى مىگويد :